LGS DNA ve Genetik Kod, Mutasyon-Modifikasyon ve Kalıtım Kuralları

LGS Fen Bilimleri sınavında en yüksek soru ağırlığına sahip ünitelerin başında DNA ve Genetik Kod gelmektedir. Bu üniteyi anlamak kalıtım, adaptasyon ve biyoteknoloji konularının da kapısını açar.

🧬 DNA'nın Yapısı ve Nükleotidler:

• DNA (Deoksiribonükleik Asit), hücrenin yönetici molekülüdür ve çift iplikli sarmal yapıdadır.
• Temel yapı birimleri Nükleotidlerdir. Bir nükleotid; Fosfat + Deoksiriboz Şekeri + Organik Baz birleşimiyle oluşur.
• Organik bazlar 4 çeşittir: Adenin (A), Timin (T), Guanin (G) ve Sitozin (C). Eşleşme kuralına göre Adenin karşısına daima Timin (A=T), Guanin karşısına ise daima Sitozin (G≡C) gelir.
• DNA molekülünde toplam Fosfat sayısı = Şeker sayısı = Toplam Nükleotid sayısı = Toplam Organik Baz sayısıdır.

🧬 Kalıtım ve Çaprazlamalar (Mendel Yasaları):

• Karakterlerin anne ve babadan yavrulara aktarılmasına kalıtım denir.
• Baskın Gen (Dominant): Etkisini daima gösteren gendir, büyük harfle yazılır (A).
• Çekinik Gen (Resesif): Etkisini sadece saf döl durumunda gösterebilen gendir, küçük harfle yazılır (a).
• Saf Döl (Homozigot): Genotipin aynı özellikte olmasıdır (AA veya aa).
• Melez Döl (Heterozigot): Genotipin farklı özelliklerde olmasıdır (Aa).

💡 Sınav Sorusu Yakalama Taktikleri:

LGS'de çaprazlama sorularında sizden fenotip (dış görünüş) ve genotip (gen yapısı) oranları istenir. Heterozigot iki bezelyeyi çaprazladığınızda (Aa x Aa) oluşacak yavruların %75 baskın fenotipte, %25 ise çekinik fenotipte olacağını adınız gibi ezberleyin. Çekinik fenotipte bir yavru oluşuyorsa, anne ve babanın genotipinde kesinlikle en az bir tane çekinik gen (a) bulunmak zorundadır.